Chúng ta đã tìm hiểu qua hầu như toàn bộ cấu trúc của một chương trình Pascal. Tuy nhiên theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” là chính, không theo bất cứ một chủ đề nào. Mục đích là để bạn có thể dễ dàng có một cái nhìn tổng quan về Pascal.
Bắt đầu từ phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về những chủ dề cụ thể.

Phần 20 này sẽ thảo luận về Biến và Hằng

  • Biến là một ô nhớ trong bộ nhớ của máy tính, giá trị của biến có thể thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình, biến sẽ được giải phóng (thu hồi ô nhớ) khi chương trình kết thúc.
    Chương trình quản lý biến thông qua tên biến và mỗi biến tương ứng với một kiểu dữ liệu nhất định.
  • Hằng là một đại lượng không đổi trong quá trình thực hiện chương trình. Có hai loại hằng là hằng chuẩn và hằng do người dùng định nghĩa.
  • Một kiểu dữ liệu là một tập hợp các giá trị mà một biến thuộc kiểu đó có thể nhận được và một tập hợp các phép toán có thể áp dụng trên các giá trị đó. Có hai loại kiểu là kiểu chuẩn và kiểu do người dùng định nghĩa.

Tóm lại: Hằng thì cố định. Biến có nhiều giá trị và nhiều kiểu khác nhau, kiểu khác nhau đó gọi là kiểu dữ liệu. Cụ thể về kiểu dữ liệu có rất nhiều trong các tài liệu, ở đây chúng ta sẽ chỉ tóm tắt một vài kiểu dữ liệu mà chúng ta hay sử dụng:

Byte 0 to 255
Word 0 to 65535
ShortInt -128 to 127
Integer -32768 to 32767
LongInt -4228250000 to 4228249000
Real floating point values
Char 1 character
String up to 255 characters
Boolean true or false

Muốn dùng biến trước hết ta cần khai báo biến. Cú pháp khai báo biến như sau

VAR Tên biến>[, Tên biến]: Kiểu;

Phần trong cặp dấu […] có nghĩa là ta có thể khai nhiều biến cùng kiểu. Ví dụ bạn có thể khai báo một biến kiểu Integer tên bien_i như sau

var bien_i: Integer;

Biến cần có giá trị, đương nhiên rồi vì nếu không thì đâu cần “khai sinh” ra nó làm gì?
Để gán một giá trị cho biến, chúng ta dùng dấu “:=.
Đây là một ví dụ khai báo, sau đó gán giá trị cho biến

program Khai_Bien_va_Gan_Gia_Tri;

var
i: Integer;

begin
i := 5;
end.

Đây là một ví dụ khác, trong đó ta khai báo hai biến cùng loại là Integer theo cú pháp trong cặp dấu […] nói trên và một biến khác có kiểu String

program Khai_Bien_va_Gan_Gia_Tri2;

var
i, j: Integer;
s: String;

begin
end.

Khi gán giá trị cho biến, cần lưu ý tới kiểu giá trị. Rất dễ bị lỗi là biến kiểu String, gán giá trị cho biến kiểu String chúng ta cần đặt trong cặp dấu ‘…’
Đây là một ví dụ khai báo và gán giá trị cho 3 kiểu biến khác nhau

program Khai_Bien_va_Gan_Gia_Tri3;

var
i: Integer;
s: String;
b: Boolean;

begin
i := -3;
s := ‘Hello’;
b := True;
end.

Biến kiểu “SỐ” nói chung, ví dụ Integer, Longint…thì ta có thể “tính toán” theo kiểu cộng, trừ, nhân, chia theo nghĩa đen được. Nôm na là 1+1=2 hay 2+2=4
Tuy nhiên biến kiểu String chẳng hạn, ta hoàn toàn có thể đặt dấu “+” giữa 2 String, tuy nhiên ‘1’+’1′ không bằng 2 mà là: ‘1’+’1′ = ’11’. Ví dụ khác, ’11’+’11’ không cho ra 22 mà là ’11’+’11’ = ‘1111’, đây không có “tính toán” theo nghĩa đen

Chúng ta có thể dùng Readln hay ReadKey để “đọc” giá trị từ bàn phím cho biến. Lưu ý là ReadKey chỉ đọc 1 character mà thôi, ví dụ ‘a’, ‘b’ hay ‘1’, ‘2’….

Hằng thực ra cũng như biến mà thôi, chỉ khác một diều là giá trị của Hằng không thay đổi.