Tới đây chúng ta có thể thật sự xét tới Phương pháp khai báo và tổ chức cấu trúc một chương trình Pascal

Đây là cấu trúc căn bản của một chương trình Pascal.

Program ProgName;
Uses UnitName1, UnitName2, UnitNameN;
Label LabelName1, LabelName2, LabelNameN;
Const Const1 = n, Const2 = m, ConstN = k;
Type Type1 = AnyType;
Var Var1, Var2, VarN : Type;
Begin
{ Các lệnh của chương trình }
End.

Hầu như mọi lệnh và từ khóa chúng ta đã “vọc” qua trong những phần trước. Chúng ta sẽ hệ thống lại.

Program: Từ khoá này dùng để khai báo tên chương trình, ProgName là tên chương trình, tên này khác với tên tập tin. Tên chương trình phải tuân theo quy tắc. Sau khi khia báo, bạn nhớ đặt dấu “;” sau tên chương trình.

Uses: Từ khoá này dùng để khai báo việc sử dụng Unit (thư viện) cho chương trình. Thư viện là tập hợp các hàm, thủ tục do ngôn ngữ Pascal cung cấp kèm theo hoặc cũng có thể do người lập trình tạo ra để sử dụng. Ta khai báo thư viện thông qua tên của thư viện, và trong chương trình đó ta sẽ có thể sử dụng các thủ tục hoặc các hàm có trong thư viện đó. Các thư viện chuẩn của ngôn ngữ Pascal gồm: CRT, DOS, GRAPH, GRAPH3, OVERLAY, PRINTER, SYSTEM và TURBO3. Trong đó, thư viện SYSTEM mặc định được chuyển vào chương trình.

Label: Dùng để khai báo các nhãn cho chương trình. Nhãn là các tên dùng để đánh dấu trong chương trình để lệnh GOTO nhảy đến đúng vị trí đó.

Const: Từ khoá này dùng để khai báo các hằng số sử dụng trong chương trình, khi báo hằng số là việc cố định một vài giá trị nào đó trong chương trình thông qua tên hằng, ví dụ cách khai báo hằng:
Const PI=3.14;

Type: từ khoá dùng để khai báo các kiểu hằng dữ liệu sử dụng cho chương trình. Với từ khoá này, ta có thể tự tạo riêng cho mình những kiểu dữ liệu riêng dựa trên các kiểu dữ liệu chuẩn để tiện sử dụng trong việc lập trình. Các khái niệm về dữ liệu chuẩn và phương pháp tạo kiểu dữ liệu tự tạo sẽ được giới thiệu ở các phần sau.

Var: Từ khoá dùng để khai báo các biến số được sử dụng trong chương trình. Biến số là các giá trị có thể thay đổi được trong suốt quá trình chạy của chương trình. Khái niệm về biến số rất quan trọng trong việc lập trình .

Cặp dấu {…}: Dùng để chú thích

Dấu “=” gán giá trị cho hằng

Dấu “:=” gán giá trị cho các biến

Ghi chú:

  • Thứ tự các khai báo trên là điều bắt buộc, ta phải nắm thứ tự này.
  • Trong chương trình Pascal, để tạo lời chú thích, ta sử dụng cặp dấu {…} hoặc (*…*) lồng các câu chú thích vào bên trong nó.
  • Trên một dòng có thể viết một hoặc nhiều câu lệnh.