Chúng ta tiếp tục phát triển chương trình của chúng ta lên một “tầm cao mới”
Bạn hoàn toàn có thể viết một chương trình mới, tuy nhiên chúng tôi muốn bạn giữ lại và phát triển từ chương trình ban đầu. Lý do: Hy vọng bạn sẽ hiểu được cấu trúc một chương trình cũng như cách viết code mà chúng tôi đã đè cập trong bài trước “Nên viết cấu trúc trước rồi mới phát triển chi tiết”

Chúng ta sẽ viết chương trình tính diện tích hình tròn

Program Bai11_Program1;
uses
crt;
Const PI=3.14;
Var R,S:Real;
Begin
ClrScr;
Writeln(‘Hello World.’);
Write(‘Prepare to learn PASCAL!’);
R:=10; {Bán kính đường tròn}
S:=R*R*PI; {Diện tích hình tròn}
Writeln(‘Dien tich hinh tron = ‘, S:0:2); { In ra màn hình }
Readln;
End.

Có mấy lệnh mới, ta tạm gọi như vậy, để tránh việc cảm thấy hoa mắt nào là lệnh, nào là từ khóa, nào là biến, hằng, mảng….:

  • Const
  • Var
  • Cặp dấu {}
  • Dấu “=”
  • Dấu “:=”

Bạn biên dịch và chạy thử chương trình. Bạn sẽ thấy ngoài câu chào cũ sẽ có thêm kết quả tính diện tích hình tròn với bán kính cho sẵn là 10

Chúng ta thử xét những gì chương trình làm.
Bỏ qua những lệnh cũ, ta chỉ quan tâm tới những gì mới mẻ thôi.

1/Lệnh (sau này ta sẽ gọi là từ khóa ) Const để khai báo hằng số.
2/Lệnh (sau này ta sẽ gọi là từ khóa ) Var để khai báo biến
3/Dấu “=” gán giá trị cho hằng PI
4/Dấu “:=” gán giá trị cho các biến

Nhiều bạn khi mới đến với lập trình rất ngại khi “động tới” biến, hằng, mảng…và cho rằng nếu viết chương trình không liên quan gì tới Toán Học thì đâu cần quan tâm tới mấy cái “rắc rối” đó…
Thật ra không phải là như vậy, chương trình Tính Diện Tích trên chỉ là một ví dụ. Trong thực tế khi viết chương trình bất kỳ bạn sẽ luôn phải sử dụng những cái “rắc rối” trên.

Ta sẽ không xét tới những ví dụ cụ thể vì dễ “tẩu hỏa nhập ma”. Chỉ xét tới cấu trúc đơn giản.

Ví dụ bạn cần viết một chương trình hỏi giới tính của người sử dụng, sau đó nếu là Nam thì sẽ hiện lên câu chào “Chào anh!”, nếu là Nữ thì hiện lên câu chào “Chào chị”. Có lẽ bạn sẽ cần một biến gọi là gioi_tinh voi hai giá trị Nam/Nu. Nếu gioi_tinh bằng Nam thì sẽ in câu “Chào anh”, ngược lại nếu gioi_tinh bằng Nữ thì sẽ in câu “Chào chị”
Ví dụ khác, bạn viết một chương trình vẽ hình. Nó sẽ vẽ hình Vuông, Tam giác hay Tròn tùy vào câu trả lời của người sử dụng. Có lẽ bạn sẽ cần một biến là tra_loi, nếu tra_loi với 3 giá trị: Tr, TG, V. Nếu tra_loi bằng Tr, chương trình sẽ in lên màn hình một hình tròn, nếu tra_loi bằng TG, chương trình sẽ in hình Tam giác…

Rõ ràng với cả hai ví dụ trên, biến không hề liên quan gì tới việc “tính toán”.